ا فغا نستا ن: زنان و با ز سا زی

خلا صه گزا رش و پیشنها دا ت

تأ سیس یک ا دا ره موقت برا ی ا فغا نستا ن د ر جریا ن مذ ا کرا ت بن که د ر ما ه د سا مبر1200صو رت گرفت، با رد یگر برا ی زنا ن ا فغا نستان ا ین فرصت را مسا عد سا خت تا پس ا زتجرید و سیع د ر د ورا ن طالبا ن مو قف خو د را د ر زندگی کشور ا عا ده کر ده و د ر ا مر ا نکشا ف و باز سا زی آ ن ا شترا ک مسا عی نما یند. ا یجا دوزارت ا مورزنان، تعهد منا بع بین ا لمللی برای تمویل و سیع پروگرام های رشد زنا ن وبا ز گشت ز نان به  دا نشگا هها، مکا تب وا د ا رات د ولتی د ر مجموع گشا  یش ا فق جد ید ی را برا ی ز نا ن ا فغا نستا ن مژ د ه می دا د.

مگر د ر آ غا ز ا ین مرحله هیجا نی بما نند گذ شته ها تو جه به  را هکا رهای ا سا سی ای مبذ ول نگر د ید که    ا صلا حا ت برا ی حقوق ز نا ن را تد ا وم بخشیده و ا سترا تژی ها یی را بو جو د می آ ور د که مسئله جنسیت را د ر پرو سه ا نکشا ف بطو ر همه جا نبه تحلیل و بکا ر می ا ندا خت. د ر نتیجه کمبود یک پا لیسی مو زون در قبا ل زنا ن و مسئله جنسیت  د ر پرو سه ا نکشا ف،  هم ا ز جا نب جا معه بین ا لمللی و هم ا ز جا نب حکو مت  آ قا ی کرزی، کمک ها ی بین ا لمللی در پرو ژ ه هایی به مصر ف می رسند که بیشتر جنبه سمبو لیک دا رند.

و زا ر ت ا مو ر زنا ن بمثا به ارگا ن منطقی برا ی طرح ا سترا تژی و گنجا ند ن مسئله جنسیت د رپلا ن کار ی و زا رت خا نه ها ی مر بو طه می با شد.  و زا ت مذ کور ا ز یکسو فا قد ظر فیت مسلکی بو ده و ا ز جانب دیگردارای تشکیلا ت منظم وسلسله مراتب واضح نمی باشد، چیزی که روندهمکاری حتی بین ریا ست های ا ین و زا رت را به کند ی مو ا جه سا خته ا ست.  این مشکل تا حد ودی نا شی ا ز نمو نه گیری ا زا نجمن زنان دوران کمو نیست ها ا ست که بر نا مه های تربیت مسلکی آ ن با نیا ز ها ی ا مروز سا ز گا ر نمی با شد. طو ری که یکی ا زکا ر شنا سا ن امو رزنا ن در کا بل می گو ید:" و زا رت امو رزنا ن حیثیت یک مؤسسه غیر د و لتی  نسبتا کلا ن را د ا رد". گام ها ییکه می تواند بر مؤ ثریت  بیشتر ا ین و زا رت بیا نجا مد عبا رتند ا زا ستخدا م مجد کارمندا ن به منظو ر ا فزا یش ظر فیت ها ی تحقیقا تی، پلا ن و بر نا مه ر یزی  وبو د جه سا زی و تأ مین  ا رتبا طا ت بین ریا ست ها ی و زا رت و ا یجا د ریا ست ها برا ی پیشبرد امو ر صحی، معا رف، امور جنسیت و تر بیت مسلکی کا ر مندا ن و زا رت.

ا دا ره ای که برای تأ مین ا نسجا م میا ن و زا رت خا نه ها، د و لت و منا بع  بین ا لمللی ا یجا د شده است دارای نو ا قص قا بل ملا حظه سا ختا ری می با شد. هر چند د و لت ا ز کلیه و زا رت خا نه ها تقا ضا نمو ده که افرا د کلیدی را برا ی پیشبر د امو ر مر بوط به جنسیت تعیین نما یند و لی بطو ر عموم ا فرا د پا یین رتبه ای به ا ین پستها تعین گردیده اند که صلا حیت ا ندکی د ر طرح ریزی پلا ن ها و ا سترا تژی ها دارند.

به منظو ر بهبو د ی در پا لیسی ها ی بو د جوی وجلب نظرا ت منا بع دا خلی و خا رجی د و لت یک ا دا ره را برای ا نسجا م پا لیسی ها تحت نا م " گر و پ مشو رتی" و یک گرو پ مشورتی برا ی مسئله جنسیت، که د رآ ن نما یند گا ن منا بع تمو یل کننده نیز ا شترا ک دا رند، ا یجا د نمو ده است.  د راین ا ستقا مت 12 برنا مه بو دجوی بین 17 گرو پ مشورتی تو زیع شد ه که د ر آ ن و زا رت خا نه ها، مؤ سسا ت غیرد ولتی و منا بع تمویل کنند ه ز یرنظر یک و زا رت به کا ر گما شته شد ه ا ند. تا ا مروز همه ا ین گر و پ ها نتو ا نسته مسئله جنسیت را در بو د جه ملی بگنجا نند و یا حد اقل وزارت ها ی مر بو طه در پلا ن و پا لیسی خو د ا ین مسئله را در ج و پیشبینی کر ده با شند.

کمک ها ی بین المللی به حکومت ونها د های مد نی هر دو به پرو ژ ه های سو ق دا ده شده اند که تأ ثیرزود گذ ر و خصلت ظا هر ی د ا ر ند.  سروی و مطا لعا ت پیرا مو ن تد ا وم ا ین پر و ژ ه ها و سهم ز نا ن د ر آ ن ها بخصو ص  د ر د ها ت و ر و ستا ها ا ند ک بو د ه ا ست. و زا رت ا مو ر زنا ن بکمک UNIFEM صند و ق  ا نکشا فی ملل متحد برا ی ز نا ن و کمک بلا عو ض 2.5  میلیون د ا لر ا ز بو دجه USAID  مؤ سسه ا مد ا د  ا یالا ت متحد ه برای ا نکشا ف بین ا لمللی در نظر د ارد مرا کز ا نکشا ف ا جتما عی را در مرا کز 14 ولا یا ت ا فغا نستا ن تأ سیس نمو ده و قرا ر است ا ین مر ا کز د ر تما م 32 و لا یت گستر ش یا بد.

کا ر شنا سا ن امور جنسیت وا نکشا ف در کا بل ر وی چگو نگی ا ستفا ده و مؤ ثریت ا ین مرا کزاختلا ف نظر دا رند. بر خی چنین ا ستد لا ل می کنند که جا معه بین ا لمللی با ید د رگام نخست سروی و مطا لعا تی رادرمورد ا شکال محلی بسیج وسیع زنان درولا یا ت برا ه می ا ندا خت. درحا لیک هم ا کنون یک تعدا د پروژه های خیا طی و مسکن برای زنان بد ون مطا لعا ت قبلی برا ه ا ندا خته شده و فعا لیت د ا رند.

منع زنا ن ازکاروتعلیما ت ثا نوی درد ورا ن طا لبا ن د روا قع فعا لین جنبش زنان را بطورحیرت ا نگیزی متبلور نمو د. مکا تب وکو رس های سوا د آ مو زی ای که آ نها بطو رغیر علنی ا یجاد کر د ند سبب شد که شما ر کثیری ا ز مؤ سسا ت غیر د و لتی یا NGO ها ی عرض و جود نما یند که امروز د رکا بل فعا لیت د ا رند. بسیاری ازاین مؤ سسا ت متکی به منابع مالی ای هستند که ازطریق مؤسسا ت بزرگ بین المللی تأمین می گرد د. پو ل ا ند کی که آ نها بد ست می آ و رند در وا قع ا مکا نا ت را برا ی رشد ظرفیت کا ری کمتر سا خته و فعا لیت های آ نها را به برنامه های تعلیما ت حرفوی، سوا دآموزی وفعا لیت های دیگرکه نقش ا ند ک درتقو یه اقتصا دی زنا ن  د ارند محد ود می سا زد.

فعا لین زنا ن بخصوص آ نها ییکه  به هدف تعلیم و بسیج عمو می زنا ن برا ی مشارکت سیا سی کا رمی نما یند با شرا یط د شوارسرو کار دا رند. یک تعدا د ا ز آ نها که با ICG صحبت نمو د ند به تهد ید ها ی که د ریا فت کرد ه بو د ند ا شا ره نمو د ند. تعهدا ت بیشترومجد د منا بع بین ا لمللی به شد ت مورد نیا زمی با شد تا د ست      آ ور د ها ی گر چند محد و د زنا ن نها د ینه گر دیده و به سا یر و لا یا ت تو سعه یا بد.  

پیو ستن به میثا ق ر فع هر نو ع تبعیض علیه ز نا ن CEDAW  د ر ما ر چ ، 2003 آ ن هم د ر شرا یطی که   ا فغا نستا ن تدا بیر و سیعی را برا ی تسو ید و تصو یب قا نو ن ا سا سی جد ید و ا صلا حات عد لی و قضا یی را روی د ست دا رد، یک فر صت و مسؤلیت تا ریخی نها یت منا سبی را برا ی گنجا ند ن مفا دا ت ا ین میثا ق د ر قو انین و نظا م ها ی آ ینده کشور مسا عد سا خته است.  پروسه نظر خو ا هی د ر با ره  قا نو ن ا سا سی نیز یک فر صت منا سب برا ی سهیم سا ختن زنا ن در جریا نا ت سیا سی از طریق نظرخو اهی ها ی گستر ده می با شد.

به منظور تأ مین حما یت عا مه ا ز برا بر ی جنسی از نظر حقوقی با ید از دلا یل و ا ر زش ها ی کارگرفته شو د که ا زا صول اسلا می چو ن ا صل برابری وعدا لت اجتماعی سر چشمه می گیرد. ا نکشا فات تقنینی مترقی در سا یر کشورهای اسلامی ما نند دا د گاه خانواد گی د ر ایرا ن با ید بحیث یک مو د ل برا ی ا فغا نستا ن ا رزیا بی گر د د.

پیشنها دا ت:

ا لف: به ا دا ره ا نتقا لی ا فغا نستا ن    

1)  ا ز وزارت ا مو رزنا ن تقا ضا شو د که ا مکا نا ت وزمینه ها ی مختلفه را بررسی و یک تشکلیل ا دا ری ای را ا نکشا ف د هد که د ر و ظا یف و فعا لیت ها ی و زا رت سهو لت ایجا کند و را بطه کا ری میا ن ریا ست ها ی ا ین و زا رت را تسر یع بخشد.

2)  تما م وزارت خا نه ها مقا مات بالارتبه راحد اقل درسطح معاونت وریا ست درارتبا ط به اموربرابری جنسی توظیف نما یند وا فراد مذ کوررا با گرو پ مشورتی درامور جنسیت هما هنگ نما یند تا پیشنها دا ت برا ی سیا ست گزاری بهتردر دا خل ا رگا ن ها ی د و لت ا نعکا س یا بد.

3)  در گروپ های مشورتی امورجنسیت وسا یر نها د های مر بو طه، کارمندا ن کمکی فنی واداری دا یمی تعیین گرد ند تا بتو انند درطرح وتطبیق پالیسی ها ی مر بوط به ا نکشا ف امو ر زنا ن د ر و زا رت ها ی مر بو طه به گو نه مؤ ثر ا یفا ی و ظیفه نما یند.

4)  ا عضا ی کمیسیون  خد ما ت ملکی تعیین و یک دا ر ا لا نشا ء مسلکی برا ی آ ن تشکیل گر دد و معیا ر های که ا ین کمیسیون برا ی ا ستخدام ا فراد ا نکشا ف می دهد اساس تمامی تعیینا ت بعد ی وباز بینی تعیینا ت قبلی در تما م ادارا ت د و لتی به شمو ل و زا رت امو ر زنا ن قرا ر دا ده شو د.

5)  پا لیسی های مر بوط به ا نکشا ف زنان در بود جه عا دی وا نکشا فی وزارت خانه های مربو طه گنجاند ه شو د.

6)  د اد گاهها ی خا نواد گی در مراکز تمام ولایا ت تشکیل گردد تا به مسا یل مانند طلا ق، ا زدوا ج اجبا ری، حرا ثت طفل و ا مور میرا ث رسید گی نما ید. درا ین دا د گا هها با ید قضا تی تعیین گرد ند که با قوا نین مد نی و میثا ق های بین ا لمللی که ا فغا نستا ن عضو آ ن است آ شنا یی کا مل د ا رند.

7)  زنا ن با تجربه و کا ر شنا س د را مو ر ا مو ر ا جتما عی د رکمیسیون قا نون ا سا سی تعیین گر د ند تا یک تو ا زن محسوس و مؤ ثر جنسی د را ین کمیسیون تأ مین گر دد.

8)  تر کیب کمیسیون قا نو ن ا سا سی بگو نه ای تعیین گرد د که زمینه مشا ر کت زنا ن در لو یه جرگه قا نو ن اسا سی را مسا عد نما ید.

ب: به کمیسیون ا صلا حا ت عد لی و قضا یی

9)  مفا دا ت میثا ق رفع هر نوع تبعیض علیه ز نا ن CEDAW  با ید د ر قوا نین مد نی و جنا یی جد ید بخصوص د را مو ر مربوط به خا نوا ده گنجا ند ه شوند.

10)  نظا م های منا سب و مترقی تقنینی د ر کشو ر ها ی ا سلا می ما نند تو نس و ما لیز یا، که می تو انند بحیث منا بع برا ی تجد ید نظر در قوا نین مد نی و جزا یی مطا بق به  نور م های ا فغا نی مو رد ا ستفا ده قرار گیر ند، تشخیص ومو رد  ارزیا بی قرا ر گیر ند.

ج: به جا معه جها نی:

11)  پرو گرا م ها ی ا رتقا ء ظر فیت کا ری، بر نا مه ریزی و بو دجه سا زی د ر جمله کمک ها یی که به و زا رت امو رزنا ن صو رت می گیر د شا مل گر د د.

12)  ازا یجا د پرو گرا م ها ی اعطا ء قر ضه ها ی کو چک برا ی زنا ن وتر بیه زنان برای ا دا ره ا ینگو نه پرو گرا م ها حما یت شود.

13)  کمک های مر بوط به امورجنسیت وانکشا ف به اسا س مشو ره با زنا ن ا فغا نستا ن وتحقیقا ت مستقیم درمورد موضوعا ت چو ن با زا ر یا بی برا ی افزا یش د رآ مد زنان، ترا نسپو رت آ نها در سا حا ت مور د نظر ود سترسی آ نها به خد ما ت طرح و تطبیق گر د د.

14)  به وزارت معارف کمک شو د تا نصا ب تعلیمی را طوری ا نکشا ف د هد که حقوق زنا ن را درچو کات حقوق مد نی ومیثا ق رفع هر نوع تبعیض علیه ز نا ن CEDAW د ر ا ختیا ر شا گر د ا ن ذ کوروا نا ث قرا ر دهد.

15)  از نظر ما لی به یک رو ند نظرخوا هی د ر با ره قا نو ن ا سا سی،  بشکلی که ز نا ن با صرا حت تا م بتوا نند خواسته ها ی خود را بطوروا قعی د ر آن ا نعکا س د هند، با ید کمک صور ت بگیرد. و تد ابیری ا تخا ذ گرد د که تا زمان تد ویرلو یه جر گه قانو ن ا سا سی حما یت کا فی برا ی حقوق زنا ن د ر دا خل و خا رج از د و لت بو جو د بیا ید.

د: به ملل متحد

16)  مساعی صند وق ا نکشا فی ملل متحد برای ز نان UNIFEM  د وباره به ارزیا بی نیاز مند یهای زنا ن و پر وژ ه های ا فزا یش درآ مد خا نواد ه ها و بر نا مه های تر بیوی متمم آن و پر وژ ه ها یی که ظر فیت زنا ن برا ی مشارکت د رر وند سیا سی ا رتقا می بخشد، متمر کز گر د د. 

هه: به د و لت ها ی عضو نیر و ها ی یا ری ا منیتی بین ا لمللی ISAF

17)  فعا لیت نیروهای یاری ا منیتی بین ا لمللی ISAF یا کدام نیر و ی مشا به به خا رج ا ز کا بل، بخصوص مرا کزعمده شهری، گستر ش دا ده شود تا فعا لین حقوق زنا ن بتو ا نند به شکل مؤثر د ر آ نجا ها فعا لیت نما یند.

کا بل/بروکسل 15 ما رچ 2003