icon caret Arrow Down Arrow Left Arrow Right Arrow Up Line Camera icon set icon set Ellipsis icon set Facebook Favorite Globe Hamburger List Mail Map Marker Map Microphone Minus PDF Play Print RSS Search Share Trash Crisiswatch Alerts and Trends Box - 1080/761 Copy Twitter Video Camera  copyview Whatsapp Youtube
Kurdên Sûrya: Pevçûnek di Nav Pevçûnekê da
Kurdên Sûrya: Pevçûnek di Nav Pevçûnekê da
After Ten Years of War, Conflict Still Paralyses Syria
After Ten Years of War, Conflict Still Paralyses Syria
Report 136 / Middle East & North Africa

Kurdên Sûrya: Pevçûnek di Nav Pevçûnekê da

  • Share
  • Save
  • Print
  • Download PDF Full Report

Kurteya rêvebir

Hember berfirehbûna pevçûna di nav Sûrîyê da bajarê kû piranîya xelkên wê Kurdin, di asayî yê da ma ne. Ji ber kû ev bajara ne gelek ber çav nînin, dûr ji êrişên dewletê ma ne. Bi derbas bûna demê, bo kû hêzên ewlehîyê Esed bikaribin di cihekê da kom bibin ji bajarên Kurda paşve kêşan. Komê Kurd hatin û şûna wan girt: kû bajarê xwe rizgar bikin û heremê xwe biparêzin û xizmetê pêdivî pêşkêşî xelkê xwe bikin û bo Sûrîya paş Esed rewşa civakê amade û bihêz bikin. Desthelatê mezintir ji dikarin bi dest bînin lê ne bi sanahî. Ji ber dijminîya navxwe, dijminî gel Ereba (hember pevçûnê wê dawîyê) û dijberîyê heremî li ser mijarek bi navê pirsgirêka kûrdistanê armançên Kurda niha ji bê çareser maye. Ji bo Kurdê Sûrî , ku bi sala hember zûlmê hatine û mafê wan yê serekî hatîye bin pê kirin, balkêş kû dijberîyê navxwe bi dawî bînin, daxwazê xwe zelal bikin – eger bi lihev kirinê sext jî bibe – û gel her sazîyê bihêzê di pêşeroja Sûrîyê lihev bike heta kû bikaribin mafê xwe zelal bikin û bidin misoger kirin. Û niha dema wê ye kû hevkûfê ne- Kurdên wan stratejîyek pêşkêş biken û giş Sûrîyan misoger bikin ku di dewleta nû da, mafê netewa, dad û lêpirsîn bi berfirehî bê qebûl kirin. 

Kurdên Sûriyeyê, komekin ku ji hêla neteweyî û zimanî gelk xelkê dî yên ev welatî ferq dikin, di erdê nêzî sînorê tirkîyê û Eraqê da dijîn, lê di gelek bajarê dî yên welat wek Şam û Helebê jî gelek kûrd dijîn, bi rastî eger em bixwazin bipeyivîn, dibî em bêjin ku bajarê wan di heremeke tenl da nînin, çi li hêla sîyasî – ewan wek wekhev xwe yê Eraqê di rejîma Bes da Serbixweyî bi dest neanî bûn – û çi ji hêla coqrafyayî jî, ji ber ku di heremê bakûrê rojhilatê ji ku xelkê wê bi gelenperî kurdin, netewê di wek Erebê Sûnî, Aşûrî, Ermenî, Tirkemen û Êzidî ji di hinek taxa da dimînin. Ji ber wê em nikarin ser heremek yekgirtî bipeyivîn. Zêdetir ji wê ev berevajîyê birayê xwe di Tirkîyê, Iranê û Eraqê ji qazanca jîyan di çîya da bêpişkin heta bikarin bi asayî dijberî dewleta navendî sazîyê çekdar saz bikin.

Rejîm behayek baş ji Kurdê Sûriyeyê re nadet û bi pejirandina hinek xebatê sîyasî û çekdarî (dema ku dij bi tirka dihatin bikar anîn) û xebatê tawanbar (zêdetir qaçax) ewan piştîvanîya hinek ji wan bi dest anî bûn, lê ewanê dî bi giştî di bin ferq û cudahîyê û zilma bi pergal bûn. Yek ji mînaka ev naberaberyê bê welat bûna û jîyan di valahîyê da û binpê bûna mafê bineyîyê nêzî 300,000 hizar kes ji kurda bo kû dibe ji sedî 15 ji du milyon Kurdên Sûriyeyê. Lê hinek caran serhildan çê dibin lê tên qir kirin li ber vê Kurdên Sûriyeyê bi giştî hêminin.

Ev rewşe diguhere. Her wek me di sala 1991 û disan di sala 2003 di Eraqê da dît, alozîyê tundê yê niha derfetek daye dest Kurda ji bo çak kirina – û yan herî kêm destpê kirina çak kirinê – tiştekê ku bi bawerîya Kurdan şaşîyek dîrokî bo, anku biryara dewletê Firansî û Inglîzî li ser pişk vekirina Rojhilata Navîn bi rewşek ku ev kirine gelê herî mezin yê bê dewlet. Wisa diyar dike ku ev li ser vê armancê micidin. Tevî ku hebûna nêrînê cûda li ser çavanîya bûne ev yekê, bûye sebeb ku hêdî hêdî pey vê armancê biçin.

Di sala 2011 da dema ku li sûriyeyî da sehilda çê bo, ciwanê kurd beşdarî serhildanê bûn, lê partîyê kêvneşopê kurda nêrînek cuda hebûn, ev ji vê yekê ditirsîan ku heke beşdarî mixalifan bibin li alîyê dewletê ve bi sebeba tolhildanê bên qir kirin, û serpêhatîyê wan, ji bê alîbûna Ereba di dema serhildana xwe ya sala 2004 an – û qir kirina paş vê – bîra wan dihat û gihiştine ev encamê ku pê tevlî nebûn xwe, berjewendî yê xwe bimeşînin, û li ser vê dilnigeran bûn ku têkoşerê ciwan rola wan rexne biken. Û herwisa rejîm jî bi hivîya pêşgirtin ji saz bûna cepeyek nû û pê misoger kirina dijberîya Kurd û Ereba, rewş zêdetir aloz kir, û xwe ji heremê kurda dûr xist, û li ser vê gelek partîyê Kurda biryar girtin ku zêdetir beşdarî pevcûna nebin, anku ne gel dewletê bi şar bên û ne piştevanîya biden vê, û hember dijbera ji pêvajoyek bi gûman û tirsê meşandin ji ber ku ev bi giştî Erebê netewperest û Islamî nas dikirin.

Di dema niha (û bi yeqîn di encama pevçûnê domdar) partîya herî bibandor PYD (Partiya Yekîtiya Demokrat) e, û her ev partîye kêmtirn daxwaza şer li gel rejîmê heye û bûye sebeba gûmana lihev kirina Kurda gel rejîmê. Partîyek ku bi xurtî hatîye birêxistin û perwerde kirin û çeke kirin, çiqa Kurdê sûriyeyî ya Partîya Karkerên Kurdistanê (PKK) ye ku xwe partîya şorreş ya herî balkeş di Tirkîyê daye. Demek kêm paş destpê kirina serhildana Sûriyeyê. PYD ku gel PKK ê di çîyayê bakura Eraqê da dima, vegerrrîya Sûriyeyê, û komek çekdar gel xwe anî nav welat. Ev partîye di sala 2012 ê paş derketina hêzên ewlehîyê rejîmê ji heremê kurda, derfet bikar anî û xwe ji alîyê siyasî û ewlehî xurt kir, û herî kêm di pênc bajara, mirovên dewletê ji navendê fermî xiste der û ala xwe bi şûna ala Sûrî danan. Û pê ev kiryare, ev partîye wek berpirsê sazîyê dewletê di bajarê Kurdan da, xwe da nas kirin.

Dijberê giring yê PYD çend komê cuda ji partîyê biçûk yê Kurdin ku gelek ji wan pêwendîyê nêz gel komê Eraqî hene. Di cotmeha 2011 da, bin sîya Mesûd Barzanî, serokê Hikometa Herema Kurdistan (KRG) di Eraqê û Serokê Partîya Demokrata Kurdistanê (KDP) di Encumana Niştîmanî ya Kurd (KNC) da kom bûn. Ev Encumene dijberê bibandor yê PYD ê ye, lê hebûna dijberîyê navxweyî û nebûna hêzek xebatkar di nav Sûriyeyê da, bandor vê wek hêzekê kêm kirîye. Wisa pecçûnê Sûriyeyî bi saz kirina valahîyek ewlehî û sîyasî di heremê Kurdan da, bûye sebeba zêde bûna dijberîyê ev du partîyê serekî.

Komê Kurd ne tenê li gel hev dijberîyê diken lê di heman demê da gel dijberê –ne-Kurd ji dijberin. Ev komene giş dixebitin bo bi dest anîna berjewendî yê xwe, dû şûnpê û zêde kirina heremê bindestê xwe dikin. Ji ber bi bandor bûna neteweperestîya Erebî û Islamxwazî di nava dijberê ne-Kurd da û herwisa pêwendîyê bercavê wan di gel dewleta Tirkîyê û piştivanên kevneşopê wan di nava welatê Kendavê, gelek Kurd, bi taybet lê ne tenê alîgirê PYD, ji wan biyanî ne. Hevdem gel zêde bûna pevçûna û metirsîya zivirana wan bo şerê giştî yê navxweyî, pevçûnê olî û netewî di rojevê dane, berî niha welat bûye şahidê pevçûnê navbera şervanê PYD ê û komê çekdarê dijber (ku gelek caran bi şaşî û nehêjayî Artêşa Azad a Sûriyê, FSA tê bang kirin). Heta ev demê pevçûn tenê li ser desthilatdarîyê bûye lê gengazê di pêşerojê da bibe pevçûnê mezintir ser rewşa pêşerojê ya Kurdan.

Di davîyê da pevçûnê Sûriyê, bûye sedema bi şidet bûna şerê na berçav li ser dil û rihê tevgera netewî ya Kurda di herçar welatê (Sûriye, Eraq, Iran û Tirkîyê) da ku ev tevgere di nava wan da bilav bûye. Piştîvanê heremî yê PYD û KNC anku PKK û KDPa Barzanî, du modelê serekî ji netewperestîya Kurdî û herwiha du mînakê dijber bû rûbirû bûn gel dewleta Tirka destnîşan diken, ji ber ku sînorê dewleta Tirk di nav pişkek mezin ji erdê ku Kurd welatê xwe yê dirokî dizanin da derbas dibe. PKK pê bikar anîna şerê çekdar hember Tirkîyê, xebitîye ku Enqerê neçar bike ku mafê çandî û sîyasîyê Kurdan zêdetir bike, di berevajî yê da, KDP, pê bikar anîna bandora xwe di Hikometa Herema Kurdistanê, di ev salê dawîyê da xebatê mezin kirine ku pê çê kirina pêwendîyê abûrî û sîyasî dewleta Tirka han bide bo kiryarek biqazanctir û hevdem kêm kêrina girêdayî bûna xwe gel dewleta Bexdayê. 

Tirka xwe jî di nava vê komê da cî digre. Girêdana PYD ê li gel PKK ê ne zelale, lê bi bawerîya Tirka bersiva ev pirsê di mêj da hatîye dayîn, di bawera Tirka da, tevgera Kurdê Sûriyeyê çiqek biçûk yan rûnivîsek biçûk ji PKK ê ye û xebatê wan ji bo bidest anîna desthilat di Sûriyeyê da metirsîya geş kirina hestê cudaxwazî di Tirkîyê da heye. Çeperê PYD yê bihêz di nêzî sinorê Tirkîyê ku gengaze di pevçûnê gel Tirkîyê ji alîyê PKK ê va bên bi kar anîn, ji alîyê Enqerê ve nayê pejirandin.

Hevdem gel kêm kirina dijberîyê navxweyî, misoger kirin Enqerê û berçav kirina hêza xwe, Barzanî dixebite ku bibe navbeynkerê lihev kirina navbera PYD ê û KNC ê. Herdu partî ji vê kiryarê mifa werdigrin: ji ber ku KNC yê hevalê navnetewî û meşrûtî heye, lê bi şidet dijberî navwxeyî hene û ser erê bê desthilate, berevajî yê vê, PYD ê piştivanîyê bihêz yê xwemalî hene û lê meşrûtîya navnetewî wek wê tuneye. Lê berhema navbeynkerîya Barzanî ku Desteya Kurdî ya Bilind (SKC) tê bang kirin, di rewşa herî baş da tenê ji bo berjewendîya ye, herdu alî ji yek re piştrast nînin, û herdu alîya gel pêwendîyê aloz gel mixalifê Sûriyeyî hene, di navbera wan da ser heremê balkêş pevçûn ketîye holê; û herdu çavrê ne ku rewşa welat bê zelal kirin. 

Herwisa, tevî ku di dema niha da, Tirkîye naxwaze yekser êriş li ser PYD ê bike – ji ber metirsîya ketina nava agir û herwisa nebûna hecetên şer gel PKK ê – û li gel vê hindê ku rolêk balkêş daye Barzanî ji ber ku ber ji PYD ê bigre. Lê gengaze ku ev rewşe nedûme. Pê derbas bûn demê, bi gengazîyek zêde dibe ku berjewendîyê Hewlêr û Enqerê li yek veqetin. Ji ber ku Hewlêr dixwaze herema desthilatdarîya kurda di sinore Eraq û Sûriyeyê da xurttir bike, lê Tirkîyê bi yeqin ji bandor vê yekê ser Kurdê welatê xwe, û bi taybet bandor vê li ser rewşa Pkk ê ya giştî ditirsît.

Kurdê Sûriyeyî dibe heri zêde bixebitin ku nakevine nava pevçûnê zêdetir yê heremî û herwisa ji bo serbixweyî ya zêdetir nexebitin. Pêşeroja wan niha di Sûriyeyê da tê bê zelal kirin, û dibe ev li ser rola xwe di pergala pêşerojê da gel hêzê Sûriyeyîya biaxivin û li rêzgirtina mafê xwe yê serekî di pêşerojê da misoger bibin.

Hewlêr/Şam/Birûksel, 22 yê kanûna duyem a 2013 a

In this file photo released by Syria's opposition-run Aleppo Media Centre (AMC) on 19 February 2013, Syrians inspect destruction following an apparent surface-to-surface missile strike on the northern Syrian city of Aleppo. ALEPPO MEDIA CENTRE / AFP

After Ten Years of War, Conflict Still Paralyses Syria

15 March marks the Syrian uprising’s tenth anniversary. In this Q&A, Crisis Group’s Syria expert Dareen Khalifa says that with a political solution out of reach, consolidating the existing ceasefires and alleviating human suffering is the best possible way forward for now.

What does the conflict in Syria look like on the ground?

The sides to the conflict are locked in an uneasy standoff that has brought the country a measure of calm, but fighting could rapidly reignite and trigger international instability. The turning point in the past year came when a Russian-Turkish ceasefire announced on 5 March 2020 halted a year-long Syrian regime onslaught on Idlib in the north west. This paused most fighting on the war’s last active front. Turkey expanded its military presence in Idlib, securing the truce. Thus, the area became the latest example of de facto ceasefires around the country.

But the possibility of renewed hostilities is real. The status quo is fragile and the parties to the ceasefires breach them on a daily basis. The Idlib ceasefire left unresolved core disagreements on the area’s future and that of the rebels, including Idlib’s dominant group, Hayat Tahrir al-Sham (HTS), a former al-Qaeda affiliate that is UN-sanctioned and considered a terrorist organisation by Russia and others. The March 2020 agreement between Russia and Turkey calls on both sides to “eliminate all terrorist groups in Syria as designated by [the UN Security Council]”. Moscow, which wants regime control over Idlib restored, has cited HTS’s UN designation when supporting regime attacks on the area, and has indicated that the ceasefire is a temporary arrangement. In the north east, a small U.S. military presence provides the only buffer between the local population and renewed active conflict: Turkey is adamantly opposed to local rule by the People’s Protection Units (YPG), the Kurdish paramilitary group that leads the U.S.-backed Syrian Democratic Forces (SDF).  While the U.S. has not acted on statements during the Trump administration that it will withdraw its troops from Syria, this may not be enough to prevent Ankara from launching a new offensive against the YPG.

Has Bashar al-Assad effectively won the war?

Assad is still in power and Syrian rebels are now confined to pockets of northern Syria.

Over half the population has been displaced with no prospects for return in the foreseeable future.

In reality, though, the conflict has no winners. Syria has been torn apart. Over half the population has been displaced with no prospects for return in the foreseeable future, while the UN stopped counting casualties five years ago, when already more than 400,000 people had reportedly been killed. The humanitarian situation is dire, with an estimated eleven million people inside the country in need of assistance; the World Food Program has warned of a growing threat of famine.

The Assad government controls some 70 per cent of the country, including its major cities, and has the support of Russia and Iran. But it has lost control over large swathes of territory in the north that contain most of the country’s natural resources. The government is a pariah in the West, has few friends in the Middle East, and is still battling a dangerous Islamic State (ISIS) insurgency in the centre of the country.

Assad’s goal of retaking all of Syria appears far-fetched. The country is currently divided into four distinct zones of influence, each backed or protected by a foreign power. Russia and Iran stand behind Assad, while U.S. and Turkish troops hold positions in various parts of the north.  Assad is effectively running up against strong foreign opponents who, at least thus far, have suggested they are invested in stopping any further military advance.

Ten years of war and Western sanctions have also severely depleted the Syrian government’s revenues and devastated the economy. Some of the biggest blows came between 2012 and 2014, when the regime lost access to most of the country’s natural and agricultural resources, in particular oil, gas and wheat, which are produced in the north east, now controlled by the SDF. As a result of the war, more than a third of Syria’s infrastructure has been destroyed or damaged. Both the regime and its Russian allies obliterated entire urban centres as part of a war strategy to violently subdue opposition-held areas. The U.S.-backed campaign against ISIS likewise decimated towns and villages, including the city of Raqqa. At the end of 2017, reconstruction costs reached an estimated $250 billion. Few countries appear willing or able to invest significantly in reconstruction; European governments that could are withholding support until and unless there is a genuine political transition.

Ten years on, what is driving the regime, the U.S., Russia, Iran, Turkey and Israel today?

The Assad government aims to restore its control over all of Syria, but without sufficient military support it is forced to pursue the more limited goal of tightening its grip on rapidly shrinking resources still within its reach. It typically does so by extorting money from businessmen, monopolising dollar transactions, appropriating land and providing a legal avenue for purchasing an exemption from military service, among other methods.

The Assad government aims to restore its control over all of Syria, but without sufficient military support it is forced to pursue the more limited goal of tightening its grip on rapidly shrinking resources still within its reach.

For Russia, Syria remains one of the few global theatres where Western states actively seek its cooperation, making the conflict central to its pursuit of a multipolar geopolitical order in which it can be a key player. Russia has achieved its main near-term political and military objectives in Syria, including preventing the collapse of an important regional partner. For Iran, Syria is a centrepiece of its regional strategy as a territorial link to its most important non-state ally, Hizbollah in neighbouring Lebanon, and a potential launching pad against Israel, which it portrays as deterrence.

For the U.S., remaining in Syria denies these three adversaries significant strategic gains, allows Washington to protect its local allies while fighting ISIS remnants in north east Syria, and would be a key component of any strategy to negotiate a better situation for the population in SDF-controlled areas.

For its part, Turkey sees the situations in north west and north east Syria as distinct security threats. With nearly four million Syrian refugees already in Turkey and popular resentment rising, Ankara wants to prevent further regime advances in Idlib that could send many thousands of new refugees into Turkey and for now appears determined to do so. In north east Syria, Turkey sees the YPG, the SDF’s backbone, as an integral part of the Kurdistan Workers’ Party (PKK), which has waged insurgency in south east Turkey since 1984, a conflict in which over 40,000 people have been killed.

And finally, Israel has carried out hundreds of strikes against suspected Iran-linked targets in Syria with the goal of curtailing Tehran’s ability to use Syria as a transit and production zone for advanced weapons, such as guided missiles, for use by Hizbollah. It will continue to do so as long as it sees this threat.

Is the U.S. still a key player in Syria?

The U.S. is far from the most important player in Syria. That said, it maintains some influence through its military presence in north east Syria, its ability to impose additional sanctions on the regime or remove existing ones, and its de facto control, along with European allies, over any potential significant flow of reconstruction funds.

While this influence is insufficient to elicit a change in leadership in Damascus, or alter the balance of power significantly, the U.S. role in north east Syria has been crucial to preventing a violent free-for-all that could involve the regime, the Russian military, pro-Iran militias, the SDF and Turkey, and by keeping a lid on ISIS’s ability to return.

Are sanctions an effective tool to achieve Western objectives in Syria?

Western governments imposed sanctions on Syria to force the regime to change its behaviour, especially to halt attacks on civilians. To date, these sanctions have not achieved this goal. Additional sanctions in and of themselves are unlikely to fare better.

Some close observers point to an uptick of anti-government demonstrations in loyalist areas as a sign that the economic crisis may destabilise Assad’s rule. This seems unlikely. While sanctions may cause an increase in popular discontent by hastening an economic meltdown, today’s power dynamics do not allow for a popular uprising or insurgency that would threaten the regime in any major way. While Western states insist on a meaningful change in the regime’s behaviour toward its own population as a condition for lifting sanctions, they dropped their insistence that Assad must go many years ago. (They still refer to UN Security Council Resolution 2254 of 2015, which stipulates the goal of establishing “an inclusive transitional governing body with full executive powers” when mentioning conditions for lifting sanctions, though few people believe regime change is in any way realistic and Russian officials also often cite that resolution.)

Sanctions and other measures that are meant to penalise repressive rulers usually wind up hurting ordinary people the most.

Sanctions and other measures that are meant to penalise repressive rulers usually wind up hurting ordinary people the most. Western states should be more specific regarding what types of behavioural change they expect from Damascus and how to measure this, and indicate how they will reciprocate if the regime complies. Apart from this, it is vital to avert a further collapse of living conditions inside Syria or in neighbouring countries. Western governments should therefore consider increasing aid provided to the suffering population where possible, and continue to clearly communicate and implement humanitarian exemptions to economic and financial sanctions. 

What could a political resolution to the overall war look like?

Steps toward a nationwide negotiated solution to the conflict, such as the UN-sponsored constitutional committee discussions in Geneva, have yielded few results and are unlikely to achieve more in the near future. Russia and Western countries have divergent approaches to the process. Moscow sees the committee’s establishment in and of itself as a substantive concession from Damascus, for which the latter should be rewarded, for example in the form of increased Western assistance to areas under government control, enhanced Western reconstruction support or a lifting of sanctions. From their side, the UN, U.S. and other Western actors have welcomed the committee’s work only as a gate-opener to the implementation of the other elements that Resolution 2254 lays out toward a political transition, including a nationwide ceasefire.

For as long as the political deadlock continues and a comprehensive settlement remains out of reach, the best way forward may be to consolidate the ceasefires and, more generally, the status quo, and use the opportunity to help alleviate the human tragedy that is continuing to unfold. Over time this may help pave the way for more substantive political talks over Syria’s future.