How to Relaunch the Kosovo-Serbia Dialogue
How to Relaunch the Kosovo-Serbia Dialogue

Kosovo posle Haradinaja

  • Share
  • Save
  • Print
  • Download PDF Full Report

REZIME

Albanska zajednica na Kosovu je u poslednjih nekoliko meseci ispoljila dobrodošlu zrelost mirno reagujući na podizanje optužnice za ratne zločine protiv premijera Haradinaja i na godišnjicu martovskih nereda iz 2004. godine. Medjutim, politika kosovskih Albanaca i dalje je nekontrolisana i loša. Medjusobno nepoverenje koje vlada izmedju dve vodeće partije, Demokratskog saveza Kosova (LDK) predsednika Rugove i Demokratske partije Kosova (PDK), odvlači pažnju političara od postizanja koncenzusa oko pozicije za predstojeće pregovore o konačnom statusu. Tokom poslednjih nedelja došlo je do intenziviranja napetosti izmedju njih, i to u meri koja preti da eskalira u ubistva. Izuzetno je značajno da medjunarodna zajednica, uporedo sa ocenom spremnosti Kosova za razgovore o konačnom statusu, iskoristi sledeće važne mesece i uradi mnogo više da pomogne izgradnju istinskih institucija samouprave. U suprotnom, na Kosovu će verovatno pre nego kasnije ponovo zavladati nestabilnost i ponovo će biti stavljeno na kocku sve što je uloženo u izgradnju evropske budućnosti Zapadnog Balkana.

Iako medjunarodna zajednica počinje da pomera Kosovo ka nekom obliku nezavisnosti, eskalacija unutrašnjeg političkog sukoba i ubistvo mladjeg brata bivšeg premijera Haradinaja u aprilu 2005. godine pokazuju da i dalje postoji ozbiljan rizik od nestabilnosti. Sadašnji mir izmedju kosovskih Albanaca i medjunarodne zajednice je izuzetno uslovljen i počiva na obnovljenom optimizmu da će doći do neminovnog pomaka ka konačnom statusu i na izvesnom napretku u učvršćivanju osećaja vlasništva institucija što je rezultat energičnije i delotvornije uprave kakvu je imao Haradinaj pre nego što je bio primoran da se odrekne vlasti i odgovori na optužbe u Hagu. U većini oblasti je mirno, ali Haradinajeva rodna opština Dečani je kao bure baruta, puna ljutitih, naoružanih grupacija i izolovana od ostalog dela Kosova. Sledeća prekretnica po pitanju bezbednosti biće odluka Haškog tribunala da prihvati ili odbije puštanje Haradinaja uz kauciju, koja bi omogućila bivšem premijeru da se vrati kući do početka sudjenja.

Tačijeva PDK je primorana da bude u opoziciji od strane koalicije Rugovinog LDK i Haradinajeve Alijanse za budućnost Kosova (AAK), pa se može dogoditi da se ova partija kao glavni "naslednik" Oslobodilačke vojske Kosova (OVK), opredeli da vrši opstrukciju vlade, a ne da se ponaša odgovorno i pomogne definisanju zajedničke pozicije po pitanju konačnog statusa. Pitanje da li će kosovski političari moći medjusobno da saradjuju narednih meseci imaće dalekosežne posledice po sposobnost Kosova da funkcioniše kao država jednog dana kada sadašnje ozbiljno medjunarodno prisustvo bude pretvoreno u laganiju formu posmatračke misije. Postoji stvarna mogućnost da dodje do pogubnog cepanja na zavadjene lokalne frakcije, nalik onom koje se desilo u Albaniji.

Suparničke partije Kosova moraju svesno da se angažuju na tome da izbegnu ovakav scenario ili će snositi odgovornost zbog toga što nisu uspele da konsoliduju državnost. Misija UN (UNMIK) takodje snosi odgovornost -- prenos vlasti i priprema Kosova za konačni status moraju ići dalje od pukog prepuštanja svojih funkcija drugima posle šestogodišnjeg držanja. UNMIK mora iskoristiti period pre i zaključno sa pregovorima o konačnom statusu da preduzme energične radnje koje su potrebne da se utre put istinskoj samoupravi. UNMIK se probudio iz svoje inertnosti, ali čini se da više radi na strategiji begstva nego na jačanju državnosti. Veliki deo aktivnosti koje se sada užurbano obavljaju (da bi se dobili rezultati prilikom revizije standarda polovinom godine) sumnjivog je kvaliteta i malo je verovatno da će izdržati test vremena. Problemi koji će se vratiti da progone Kosovo, kao što su tolerisanje široko raširene korupcije i moćnih, partijski obojenih političkih obaveštajnih agencija koje nikome ne polažu račune, guraju se pod tepih umesto da se rešavaju.

Priština/Brisel, maj 2005

Executive Summary

Kosovo Albanian society showed welcome maturity in recent months as it reacted calmly to the indictment for war crimes of Prime Minister Haradinaj and the anniversary of the March 2004 riots. However, Kosovo Albanian politics remain fractious and worse. Mutual distrust between the two leading parties, President Rugova's Democratic League of Kosovo (LDK) and Hashim Thaci's Democratic Party of Kosovo (PDK), is distracting politicians from seeking a consensus position for the approaching negotiations on final status. Recent weeks have seen an escalation in tension between them so bitter that it risks spiralling into killings. It is vital that the international community, as it assesses Kosovo's readiness for final status talks, use the next important months to do a great deal more to help build institutions for genuine self-government. Otherwise, Kosovo is likely to return to instability sooner rather than later and again put at risk all that has been invested in building a European future for the Western Balkans.

Even though the international community is beginning to move Kosovo toward some form of independence, the escalation of internal political conflict and the April 2005 murder of former Prime Minister Haradinaj's younger brother show that serious risks of instability remain. Kosovo Albanians' present peace with the international community is highly conditional, resting on renewed optimism about imminent movement on final status and upon some progress in consolidation of a sense of ownership of institutions resulting from the more vigorous and effective government that Haradinaj ran before he was forced to step down and answer charges in The Hague. Most areas are calm, but Haradinaj's home municipality of Decan is a tinderbox, full of angry armed groups, and isolated from the rest of Kosovo. The next security watershed will be the Tribunal's decision whether to grant bail so the former prime minister can return home while awaiting trial.

Forced into opposition by the coalition of Rugova's LDK and Haradinaj's Alliance for the Future of Kosovo (AAK), the PDK, the main successor of the Kosovo Liberation Army, may prefer to derail the government rather than act responsibly by helping to forge a joint position on final status. Whether its politicians can cooperate over the next months will have far-reaching consequences for Kosovo's ability to function as a state once the current heavy international presence is converted into a lighter monitoring mission. There is a real prospect of a ruinous factionalism similar to that which has developed in Albania.

Kosovo's rival parties have to work consciously to avoid this scenario or they will bear responsibility for the failure to consolidate statehood. The UN Mission (UNMIK) has a responsibility too -- transfer of power and preparation of Kosovo for final status must go beyond a mere letting go of its six-year holding operation. It must use the period leading up to and including negotiations on final status to take the vigorous action necessary to pave the way for genuine self-government. UNMIK has put aside its inertia but appears to be following more of an escape strategy than a state-building strategy. Much of the work being rushed through at present to get a result in the mid-year standards review is of questionable quality, not likely to stand the test of time. Problems that will come back to haunt Kosovo like toleration of widespread corruption and of powerful, unaccountable partisan political intelligence agencies are being swept under the carpet rather than addressed.

Pristina/Brussels, 26 May 2005

Subscribe to Crisis Group’s Email Updates

Receive the best source of conflict analysis right in your inbox.